U bent hierHome / Overzicht / Taal- en Letterkunde

Taal- en Letterkunde


Meerledigewoordensamenstellingenverzameling

Karel werkte als korte- en middellangetermijnstrategiecoördinator op een bredeschoolcomplex. Hij had het daar erg naar zijn zin. Hij moest bijvoorbeeld de buitenschoolseopvangactiviteitenontwerpers aansturen en dat lieten deze bovenmodaalverdieners zich graag aanleunen. De school was inderdaad heel breed.

Sodeknetter

Eloy BGM Everwijn

Door omstandigheden kijk ik tegenwoordig vaak televisie. En dan is het haast onvermijdelijk dat je wel eens wat reclame meeneemt. En daar hoor ik de onnavolgbare stem van Peer Mascini die bij een wijnvoordeelspot uitroept: ‘Sodeknetter, wat voordelig!’
Dit raakt mij. Ik word er vrolijk van. Sodeknetter is een koesterwoord. Knetter op zich is al fijn. Het kan verwijzen naar een ratelende scheet, het menselijke hoofd (kale knetter) en naar gekte.

Pluralia tantum

Ik was laatst met een paar mensen voor een dronken weekje in de Ardennen. Het is vrijwel altijd slecht weer daar, dus de beste manier om te overleven is genotsmiddelen gebruiken. In zo’n roes overviel mij het verpletterende inzicht dat er geen één Arden was. Je schijnt te kunnen zeggen: kijk daar is een Alp, maar je zegt niet dat de ene Arden hoger is dan de andere. De Ardenners zelf zullen wel een plaatselijke naam hebben voor elke zich onderscheidende verhoging. Maar echte bergen zijn het niet en in het Frans is het gewoon enkelvoud Ardenne.

Taalbazen

Eloy BGM Everwijn

Een zeer goede vriend van mij - ik ken hem al haast zestig jaar - is net zoals ik een taalfreak. Dat is iemand die geen vaderland heeft, maar een moedertaal. Zonder die taal heeft hij geen reden van bestaan. Hij voelt zichzelf bewaker van die taal en accepteert niet de fouten die anderen maken. Als hij zelf onverhoopt een fout maakt, schaamt hij zich dood.
Mijn vriend, laten we hem Bob noemen, en ik zijn allebei schrijvers. We lezen elkaars stukjes altijd met genoegen. Maar laatst betrapte Bob mij op een fout. Ik schreef: ‘ik werd voorgelezen.’ Volgens hem moest het zijn: ‘mij werd voorgelezen.’ Daar had hij helemaal gelijk in, maar ik deed het expres.

Souzemangels

Eloy BGM Everwijn

Geachte lezer, kent u het woord souzemangel? Als u ja zegt, bent u mijn broer. Mijn vader bezigde dit woord als hij het had over slechte tanden. ‘Brr, die heeft een stel souzemangeltjes!’ Ik heb dat woord altijd beschouwd als iets dat niet tot het normale taaleigen van een Nederlander behoort, maar ook niet iets dat mijn vader zelf had bedacht. Ik kende ook rare woorden als attenooie, bijgoochem, leplazerus, vinketering, achenebbisj, jajem, geteisem en hoteldebotel. (Aquaduct kwam later.) Mijn Hagenese opa van moeders kant was behalve brillenslijper ook handelaar.

Gerrit Krol

Eloy BGM Everwijn

“Een goed boek onderscheidt zich van een slecht boek doordat het op alle drie genoemde zaken: a) subjectiviteit, b) objectiviteit en c) stijl, als een camera op de poten van zijn statief, een eind boven het maaiveld staat. Als één van de drie poten ontbreekt, ligt het geheel tegen de vlakte. Het maakt dus voor een slecht boek eigenlijk niet meer uit wat er goed aan is. Als je een boek ‘slecht’ noemt, is het voor een diagnose van de oorzaak noodzakelijk om te weten welke van de drie poten hier schuldig aan is (zijn): het boek heeft geen stijl, het deelt niets mee, het heeft geen vitaliteit, enz.
Het is, voor een schrijver, de sport een boek te schrijven dat van dit soort diagnoses gevrijwaard is.” (Uit: De schrijver, zijn schaamte en zijn spiegels. 1981)

Stadsdichter

Eloy BGM Everwijn

Mijn beroepsambities hebben zich sinds mijn jeugd in een dalende lijn bewogen. Ik begon met het ambt van Paus. Ik was toen vier. Het leek me wel wat dat als je op de radio iets zei de mensen thuis gingen knielen. Tenminste, mijn moeder deed dat als de Paus de zegen Urbi et Orbi (voor de stad en voor de wereld) uitsprak. Et benedictio Dei omnipotentis: Patris et Filii et Spritus Sancti descendat super vos et maneat semper. Dat werd half gezongen en daarna kwam er een wereldwijd dito ‘Amen’ als antwoord. Van te voren had de Paus een toespraak gehouden in het Italiaans waarin hij vertelde dat hij erg voor vrede was of tegen niet-functionele seks. Dat je zo’n invloed op mensen kon hebben, dat leek mij wel wat.

Gerrit Krol

Eloy BGM Everwijn

 
“Een goed boek onderscheidt zich van een slecht boek doordat het op alle drie genoemde zaken: a) subjectiviteit, b) objectiviteit en c) stijl, als een camera op de poten van zijn statief, een eind boven het maaiveld staat. Als één van de drie poten ontbreekt, ligt het geheel tegen de vlakte. Het maakt dus voor een slecht boek eigenlijk niet meer uit wat er goed aan is.

Scharretje

Herman

 
“Koken is mijn passie. Het is ook mijn beroep. Een mooi beroep, maar zwaar. Ik kook om mensen zichzelf te laten voelen. Ik wil het échte gevoel overbrengen, geen tweedehandsemotie. Eten is voelen. Eten is zijn. Eten is een zijnsgevoel.
Neem bijvoorbeeld een scharretje – en dan zou je zeggen, zo’n simpel scharretje – dat scharretje behandel ik met eerbied. Daar zit een visje achter die geleefd heeft, daar onderin de Noordzee.

Natuurramp

Yeve Nwirjole

As ik toch eens rijk was, heeft een beroemderig Neerlands zanger eens gezongen, maar toen ik dat zieteerde kreeg ik te horen dat as verbrande turf was. En dat willen we natuursgewijze niet! Want daar gaat het altegader niet over. Wij zijn nu in ons schone voor mij geleende stiefvaderland bezig met het natuurrampje van de IJslandse vulkaan.